Kolon Kanseri Taraması Kimlere Ve Nasıl Yapılır ?

Kolon Kanseri Taraması Kimlere Ve Nasıl Yapılır ?

Kolon kanseri 2017’ de yayınlanan son kanser istatistiklerine göre erkeklerde ve kadınlarda görülen 3. en sık kanser tipidir. Kansere bağlı en sık ölüm sebepleri içinde kadınlarda 3. sırada (1. Akciger, 2. Meme), erkeklerde ise 2. sırada (1. Akciger) yer almaktadır.

Yapılan araştırmalara göre kolorektal kanserlerde tarama yöntemleri ile erken tanı ve polipektomi (kanser önlenmesi) ile kolon kanserine bağlı ölüm oranlarında %30-80 azalma gözlenmiş.

Kolon kanseri tarama için şu yöntemler kullanılabilir:
1. Kolonoskopi
2. Fleksibl Sigmoidoskopi
3. Çift Kontrastlı Baryum Enema
4. BT Kolonografi
5. Gaitada Gizli Kan (İmmünokimyasal, Guaiac yöntemi-H2O2)

Kolon kanseri taraması için öneriler:
Normal Riskli İnsanlar (50 yaş ve üstü, kolonda adenom yok, inflamatuvar barsak hastalığı öyküsü yok, ailede kolon kanseri öyküsü yok.)
50 yaşından itibaren
• Yılda bir defa: Gaitada gizli kan
Bununla birlikte;
• 10 yılda bir: Kolonoskopi.
Veya
• 5 yılda bir: Sigmoidoskopi.
Veya
• 5 yılda bir: BT Kolonografi.

Doç. Dr. Mehmet Emin Kalender

Kısa Hikaye Formunda Kanser Metastazı

Kısa Hikaye Formunda Kanser Metastazı

Franz Kafka’ nın Dönüşüm (“Die Verwandlung”) kitabındaki “Gregor Samsa bir sabah tedirgin düşlerden uyandığında, kendini dev bir böceğe dönüşmüş buldu” metamorfozuna atıf yaparak kahramanımıza “SANSA” ismini vereceğim.

Kardeşleri ile birlikte olağan hayatına devam ederken, Sansa‘ da çeşitli sebeplere (karsinojen maddeler, kimyasal toksik maddeler, virüsler, alkol, sigara, vb) bağlı olarak bazı değişiklikler meydana gelmeye başlar (MUTASYON). Kendi başına takılmaya, değişik davranışlar sergilemeye başlar. Bir süre sonra da kardeşlerinden farklı olarak sınırsız şekilde çoğalmaya ve daha fazla yer kaplamaya başlar. Kardeşleri ona KANSA ismini takarlar. Köken olarak kendilerine yakın olduğundan dolayı çok fazla müdahale de etmezler.

Kansa büyüdükçe besin ihtiyaçları da artar ve yeni beslenme kaynakları gerekir. Yeni kaynaklar bulması ve bunlara ulaşabilmesi için belli donanımları kazanması gerekir. Beslenme problemini çözmek için kendisine özel gıda takviye yolları döşemeye başlar (ANJİOGENEZ). Büyümeye devam ettikçe içgüdüleri onu yuvadan ayrılmaya, daha rahat yaşam alanları bulmaya sevkeder. Kendi yavrularından bir kısmı bu sebeple yuvadan ayrılır (DETACHMENT).

Kansa evden ayrıldıktan sonra tünel şeklindeki iyi korunaklı ana ulaşım yoluna ulaşabilmesi için tali yola tutunması ve bir süre yol alması gerekir (ATTACHMENT). Tünele ulaştığında yol ile arasında sağlam bir duvar vardır. Bu sağlam duvarı delmesi (PROTEOLİZ) ve aşması (HÜCRE MİGRASYONU) gerekir. Bu duvarı aşıp tünel içindeki ana ulaşım yoluna çıktığında yolun her yeri kendisine düşman olan ve onu yok etmek isteyen yabancılarla doludur. Yoluna devam edebilmesi için bunlara yakalanmaması, tanınmaması ve yakalanırsa kendini savunabilmesi gerekir (İNTRAVASKÜLER FAZ).

Kansa ana ulaşım yolunda ilerlerken yeni bir yerde, yeni bir hayat kurabilmek için kendisine tanıdık gelen yerler aramaya başlar. En uygun yeri bulduğunda anayoldan çıkmak için yine aynı tünelin sağlam duvarını aşıp dışarı çıkması gerekir (EKSTRAVAZASYON). Duvarı aşıp dışarı çıkınca Kansa bir süre yol aldıktan sonra (HÜCRE MİGRASYONU) kendisine en uygun yerde bulunan yeni yuvasına ulaşıp oraya yerleşir. Yerleştikten sonra yeni yuvasında, kendine yeni bir hayat kurarak çoğalıp büyümesine devam eder (METASTAZ).

Doç. Dr. Mehmet Emin Kalender

Kanser hücreleri metastaz yaparken hemşericilik mi yapıyor ?

Kanser hücreleri metastaz yaparken hemşericilik mi yapıyor ?

Kanser hücreleri çoğalıp tümör dokusu büyüdükçe, bir süreçten sonra başka organlara yayılırlar (metastaz). Metastaz yapma süreci tümör dokusu henüz gözle görülemeyecek kadar çok küçük boyutlardayken bile gerçekleşip yayıldığı organlarda klinik bulgulara sebep olabilir.

Farklı kanser tipleri sıklıkla farklı organlara metastaz yapabilirler. Bazı kanser tiplerinde ise, özellikle kanserin geliştiği organla anatomik olarak ilişkili olmayan bazı organlara metastazlar gözlenir (Metastaz-Organ Tropizmi). Örneğin akciğer kanserinde; böbreküstü bezi, uveal malign melanomda; karaciger, invaziv lobüler meme kanserinde; periton metastazı daha fazla görülür.

Bazı kanser tiplerinin metastazları özellikle bazı organlarda niçin daha sık görülür sorusu akla gelmektedir. İnsanlar hiç bilmediği bir şehir veya ülkeye yaşamak için gittiği zaman yaşam yeri olarak öncelikle hemşerilerinin veya akrabalarının bulunduğu yerleri tercih ederler. Dayanışma ve yardımlaşma ile işleri daha kolay halledilir, tehlikelerden korunur, hayatı nispeten kolaylaşır. Kanser hücreleri de metastaz gibi uzun ve zorlu bir yolculuğa çıktıkları zaman yerleşeceği organları seçerken o dokulardaki çeşitli faktörler, mikroçevre, reseptörler vs gibi farklı etkenlerle kendisine tanıdık gelen organları tercih etmektedir. Muhtemelen kanser hücreleri kendisine daha yakın bulduğu (hemşeri gibi) o dokulara yerleşip işleri kolaylaştığı için yabancılık çekmeden, zarar görmeden kolaylıkla ve hızla büyümeye devam etmektedir.

Doç. Dr. Mehmet Emin Kalender

Kanser hastalığım ne zaman başlamıştır ?

Kanser hastalarının bazısından “ben 1 yıl önce doktora gitmiştim, kan tahlillerim, filmlerim çekilmişti ve hiçbir şey saptanmamıştı. Benim hastalığım ne zaman başlamıştır ?” ifadelerini duyarız. Bu sorunun kesin cevabını vermek çok zor, ancak tahmini şeyler söylenebilir.

Kanserin tek bir hücre ile başladığı kabul edilir. Kanser hücreleri kontrolsüz şekilde bölünerek ve sayıları her bölünmede iki katına çıkarak (teorik olarak hiçbir kanser hücresi ölmezse) kitlenin büyümesine sebep olurlar. 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256,……… şeklinde. Kitle büyüklüğü 1 cm olduğunda tahminen 1 milyar hücreye tekabül eder ve bu sayıya ortalama 30. Hücre bölünmesinde ulaşır. Her kanser hücresinin ikiye bölünme süresi farklı olduğu için farklı kanser tipleri farklı sürelerde aynı büyüklüğe (tümör yükü) ulaşırlar. En agresif tümörlerden biri olan tiroid anaplastik kanser haftalar içinde gözle görülebilir hale gelebilirken, başka bir kanser tipi olan cilt kanseri (deri skuamöz hücreli kanser gibi) deride bulunduğu yerde yıllarca iyileşmeyen veya tekrarlayan yara şeklinde olabilir.

Sonuç olarak bu süre her kanser tipi için farklı olduğundan dolayı hastalık başlangıcı için kesin bir süre söylemek çok zordur ve farklı doktorlar tarafından tahmini olarak farklı süreler söylenebilir (3 ay, 6 ay, 1 yıl, gibi).

Doç. Dr. Mehmet Emin Kalender

Kanser ameliyatımı oldum. Kemoterapi neden gerekli ?

“Ameliyat oldum, tümörüm çıkarıldı ve temizlendi, kemoterapi almam neden gerekli ?”. Buna benzer sorular haklı olarak akla gelebilmektedir.

Kanserde görüntüleme yöntemleri ile saptanabilen kitleler olduğu gibi, saptanamayacak kadar küçük mikroskopik kanser odakları olabilir. Ameliyat ile sadece görüntüleme yöntemleri ve fizik muayene ile saptanabilecek kadar yeterli büyüklükteki tümör odakları çıkarılabilir. Geride kalmış olabilecek ve gözle görülemeyecek kadar küçük olan mikroskopik tümör odakları ameliyatla çıkarılamaz. İşte tam bu noktada kemoterapi, ışın tedavisi, hormonoterapi, vb tedaviler devreye girmektedir.

Gözle görülemeyecek, fizik muayene ile saptanamayacak ve görüntüleme yöntemleri ile tespit edilemeyecek kadar küçük olan bu kanser odaklarının tedavisi ve hastalığın nüks ihtimalinin azaltılması için diger ek tedaviler uygulanmaktadır.

Doç. Dr. Mehmet Emin Kalender

Randevu Al

TELEFON

444 59 17